Begeleiding

Voor vrijwillige terugkeer hanteren we een dubbele aanpak: een proactieve aanpak, gericht op asielzoekers en in de vorm van een terugkeertraject, en een algemene aanpak, die bestemd is voor een breder publiek. De rol van de terugkeerbegeleiders bestaat erin deze mensen te informeren en te begeleiden.

Een proactieve aanpak: het terugkeertraject voor asielzoekers

Het terugkeertraject verloopt als volgt:

  • Wanneer migranten hun asielaanvraag bij de Dienst Vreemdelingenzaken indienen, krijgen ze een eerste keer via een brochure informatie over vrijwillige terugkeer.
  • Als hun asielaanvraag afgewezen wordt, krijgen ze samen met het bevel om het grondgebied te verlaten, een tweede informatiebrochure over vrijwillige terugkeer.
  • Migranten worden toegewezen aan een terugkeerplaats, waar ze begeleid worden met het oog op hun vrijwillige terugkeer. De open terugkeerplaatsen bevinden zich in opvangcentra van Fedasil.
  • Migranten mogen gedurende 30 dagen in zo’n centrum verblijven om hun mogelijke terugkeer voor te bereiden. Een terugkeerbegeleider van Fedasil en een ambtenaar van de Dienst Vreemdelingenzaken begeleidt hen. 

Die proactieve aanpak werd uitgebreid naar gezinnen die illegaal in het land verblijven. Voor deze doelgroep werd een open terugkeercentrum opgericht in Holsbeek, dat door de Dienst Vreemdelingenzaken werd beheerd (met de medewerking van Fedasil). Dit centrum was operationneel van 2013 tot 2015.

Een algemene aanpak

Vrijwillige terugkeer moet zo toegankelijk mogelijk zijn voor alle personen buiten het terugkeertraject. Hier treedt het brede netwerk van terugkeerloketten en partnerorganisaties in actie.

Daarnaast volgt het SEFOR-project van Dienst Vreemdelingenzaken vreemdelingen op die het bevel hebben gekregen om het grondgebied te verlaten en die buiten de opvangstructuren verblijven. Ze sensibiliseren deze doelgroep over vrijwillige terugkeer.

De terugkeerbegeleiders van Fedasil

De terugkeerbegeleiders van Fedasil werken in de opvangcentra of aan de terugkeerloketten, en ondersteunen de lokale opvanginitiatieven (LOI's). De taak van de terugkeerbegeleiders bestaat erin migranten te informeren, hun aanvraag te registreren en ook te evalueren, de eigenlijke terugkeer in samenwerking met IOM te organiseren en de mogelijkheden tot re-integratie in hun land van herkomst te evalueren. Alle mogelijke obstakels die de vrijwillige terugkeer hinderen, proberen zij uit de weg te ruimen. De migranten moeten wel zelf hun reisdocumenten in orde brengen.

De begeleiders delen hun expertise met de verschillende terugkeerpartners, en organiseren hiervoor opleidingen voor medewerkers van  LOI’s, OCMW’s enz. De bedoeling van die opleidingen is om een eventuele terugkeer bespreekbaar te maken en aan te leren hoe men dit onderwerp het best bij migranten kan aanbrengen.